ERC Advanced Grant voor sterrenkundige Ger de Bruyn
Prof. dr. A.G. (Ger) de Bruyn (ASTRON, Dwingeloo/Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen) heeft een Advanced Grant toegekend gekregen van de European Research Council (ERC) ter waarde van 3,35 miljoen euro. Hiermee kan hij voor de komende vijf jaar een onderzoeksgroep vormen van zeven wetenschappers, onder wie promovendi, postdocs en specialisten in data-analyse en software.
Wanneer ging het licht aan in het heelal? Welke objecten waren daarvoor verantwoordelijk? En wat kunnen we daar nu nog van zien, dertien miljard jaar na dato? Dit zijn maar enkele van de vragen die sterrenkundigen zich stellen over wat er gebeurde in de ‘kleuterjaren' van het Universum. Voor een antwoord op deze vragen zal prof. de Bruyn in zijn onderzoek gebruik maken van de nieuwe radiotelescoop LOFAR, ontworpen en gebouwd door ASTRON, het Nederlands instituut voor radioastronomie.
Neutraal waterstof
Sterrenkundigen zoeken naar signalen afkomstig van neutraal waterstof. Deze signalen zijn echter extreem zwak en worden overstemd door de ruis van radio-melkwegstelsels, onze Melkweg en de ontvangers zelf. De signalen bevonden zich oorspronkelijk op een frequentie van 1420 MHz., wat overeenkomt met een golflengte van 21 cm. Maar door de enorme uitdijing van het heelal sinds de signalen werden uitgezonden, zijn de radiogolven uitgerekt tot ongeveer 1,5 - 2,5 meter. Dit komt overeen met frequenties van zo'n 120 - 200 MHz, precies de frequenties waarvoor (een deel van) LOFAR ontworpen is. In die kleuterfase van het heelal, zo vermoedt men, moeten de eerste sterren en melkwegstelsels zijn gevormd. De theorie is dat hun ioniserende UV-straling enorme gaten sloeg - als in een Zwitserse kaas - in de oceaan van neutrale waterstof die het heelal in de eerste honderden miljoenen jaren kenmerkte. Waarnemingen met LOFAR moeten uitsluitsel geven of deze theorie klopt, hoe dat in zijn werk ging en hoelang het proces duurde.
Nieuwe computercluster
In de ERC-beurs is ook 0,9 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de aanschaf van een uiterst krachtige computercluster. Die is nodig om het grote aantal berekeningen uit te voeren dat nodig is om de enorme gegevensstroom (meer dan 1000 terabyte*) te verwerken en de signalen uit de ruis te filteren.
Samen met de hoogleraren Koopmans en Zaroubi van het Kapteyn Instituut en dr. Brentjens van ASTRON is De Bruyn al bijna tien jaar bezig dit onderzoek in de steigers te zetten en LOFAR geschikt te maken voor deze waarnemingen. Ze worden daarbij ondersteund door een internationaal team van sterrenkundigen, studenten en postdocs.
Meer informatie:
- Prof. dr. Ger de Bruyn
- Dr. Lucia van der Voort
- Femke Boekhorst, PR & Communicatie ASTRON,. tel.: 0521-595 204 en 06-21 23 42 43, e-mail: boekhorst@astron.nl
*1 terabyte=1000 gigabytes (GB)
Laatst gewijzigd: | 26 mei 2021 16:55 |
Meer nieuws
-
23 juli 2024
De chips van de toekomst
Onze computers gebruiken onnodig veel energie, en bovendien lopen we tegen de limieten van onze huidige technologie aan. Dus werkt CogniGron aan nieuwe materialen die het menselijk brein kunnen nabootsen, en ontwikkelt CogniGron-hoogleraar Tamalika...
-
18 juli 2024
Slimme robots om kleinere chips te maken
Een robotarm in een fabriek die herhaaldelijk dezelfde beweging maakt: dat is iets van het verleden, vindt Ming Cao. Wetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen werken samen met hightech bedrijven om productieprocessen steeds meer autonoom te...
-
17 juli 2024
Veni-beurzen voor tien onderzoekers
Aan tien onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen en het UMCG is een Veni-beurs van maximaal 320.000 euro toegekend. De Veni-beurzen worden jaarlijks toegekend door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek (NWO) en zijn...